Er moeten 50 procent meer treinen gaan rijden op de Zaancorridor, de spoorlijn die van Alkmaar naar Amsterdam door de Zaanstreek slingert. Dit is opgenomen in het Actieprogramma Zaancorridor, dat is opgesteld door de Provincie Noord-Holland, Zaanstad en andere betrokken partijen.

Daarnaast komen er OV-fiets uitgiftepunten bij de stations van Wormerveer en Zaandijk Zaanse Schans, worden de fietsenstallingen in Wormerveer en Krommenie-Assendelft uitgebreid, en moet de Guisweg worden aangepast om de doorstroming van het treinverkeer te verbeteren.

Deze veranderingen aan het spoor en de infrastructuur langs de Zaancorridor, zijn noodzakelijk om de Metropoolregio Amsterdam en Noord-Holland Noord beter met elkaar te verbinden. Een belangrijk onderdeel van dit plan is het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), dat de basis legt voor al deze veranderingen. Maar om dit te realiseren, moet er flink gesleuteld worden aan het spoor.

Guisweg

Voor Zaanstad betekent het programma vooral het aanpakken van de overweg bij de Guisweg. Deze kruising is nu nog gelijkvloers en zorgt regelmatig voor problemen: het verkeer moet wachten en de situatie is onveilig. Het plan is om verderop in Koog aan de Zaan een nieuwe onderdoorgang aan te leggen, zodat treinen er straks ongestoord kunnen doorrijden.

Ook verdwijnen de op- en afritten in oud-Koog (bij de Albert Heijn), wordt de spoorovergang in Zaandijk vervangen door een fiets- en voetgangerstunnel, komt er bij het politiebureau een nieuwe op- en afrit naar de A8, en wordt er een nieuwe verbindingsweg aangelegd naar de Provincialeweg, die onder het spoor door loopt. Dit zou in 2026 moeten beginnen en klaar moeten zijn in 2031.

Impressie van de onderdoorgang bij de Guisweg (project Guisweg)

Niet iedereen blij met hoe het nu gaat. De Werkgroep Spoorse Doorsnijdingen (WSD) vindt dat bewoners uit omliggende wijken zoals Westerkoog, Rooswijk en Zaandijk nauwelijks zijn betrokken bij de plannen. Ze zeggen dat inspraak bewust is beperkt, en pleiten voor een draagvlakonderzoek onder bewoners. In hun woorden:

‘Het is essentieel dat de mening van de inwoners serieus wordt genomen, zeker bij een project van deze omvang en impact.’

Mobiliteit

Naast de spoorverbeteringen wordt ook flink geïnvesteerd in de bereikbaarheid van stations, en dan vooral in hoe mensen van en naar het station reizen, de zogenaamde ‘ketenreis’. Een belangrijk onderdeel is het verbeteren van P+R-locaties, zoals bij station Wormerveer, waar een Parkeer Management Systeem (PMS) komt. Klinkt ingewikkeld, maar dat betekent simpelweg dat er slimme technologie wordt geplaatst om het parkeerterrein beter te beheren. Denk aan slagbomen, digitale borden met hoeveel plekken er vrij zijn, en betere bewegwijzering.

Bij stations Wormerveer en Krommenie-Assendelft worden de fietsenstallingen uitgebreid, omdat ze nu al vaak overvol staan. Daarnaast komen er nieuwe OV-fiets uitgiftepunten bij Wormerveer en Zaandijk Zaanse Schans. Koog aan de Zaan en Zaandam Kogerveld worden genoemd als mogelijke nieuwe locaties.

Woningen

Langs de Zaancorridor wordt niet alleen gewerkt aan sneller spoorvervoer, maar ook aan veel nieuwe woningen dicht bij de stations. In Zaanstad komen er tot 2050 maar liefst 14.510 nieuwe woningen binnen 1.200 meter van vijf stations: Zaandam, Koog aan de Zaan, Zaandijk Zaanse Schans, Wormerveer en Krommenie-Assendelft.

Deze bouwplannen maken deel uit van de Woondeals tussen de Metropoolregio Amsterdam, het Rijk en de provincie Noord-Holland. Daarin is afgesproken dat Zaanstad tot 2030 al 9.800 woningen toevoegt. Ongeveer 30 procent van die 14.510 woningen is al ‘hard’: dit zijn projecten die juridisch vastliggen of waarvoor al een vergunning is. Dat betekent zo’n 4.000 woningen die echt in de steigers staan. De rest is nog ‘zacht’, in voorbereiding dus.

Door deze woningen vlak bij stations te bouwen, wil o.a. Zaanstad de woningbouw combineren met duurzame mobiliteit: zo wonen meer mensen op fietsafstand van het spoor, is er minder verkeer op de weg, en komt er een betere verbinding tussen wonen, werken en openbaar vervoer.

Door Nick Boeske op basis van eerder nieuws op De Orkaan en Provincie Noord-Holland. Foto boven: Michel Schermer.