Joop Knijnenberg bestierde jarenlang boekwinkel Knijnenberg in Krommenie, hij was actief in het Krommeniese verenigingsleven en spande zich in voor behoud van het Zaanse erfgoed. Hij overleed op 29 maart in Wormer op 89 jarige leeftijd.

Knijnenberg was voorbestemd voor een loopbaan in de drukkerij/uitgeverij van zijn familie in Krommenie. Als voorbereiding op die toekomst volgde hij een opleiding aan de grafische school in Amsterdam. Maar de omstandigheden – beter gezegd vader Aart en oom Siem – beslisten anders. Joop kreeg de leiding over de boek- en kantoorwinkel in Krommenie (nu Stumpel). ‘Ik was niet in een positie om veel te willen,’ zou hij later zeggen. ‘Want ik was net getrouwd en had een jong gezin.’

Met de wijsheid van nu zou je kunnen concluderen: goed dat het zo gelopen is. Want het werk in de winkel gaf Joop ook de ruimte om zich in te zetten voor de lokale samenleving. Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de drukkerij – ‘Knijnenberg staat eeuwig voor u klaar’ – richtte Joop met een aantal vrienden de Stichting 1000 bomen voor Krommenie op.

Hij trad toe tot het bestuur van de Rotary en moest eraan wennen dat hij oudere heren bij hun voornaam mocht aanspreken. Hij droeg bij aan de restauratie van de oud-katholieke kerk in Krommenie en de Vermaning in Wormerveer.

Erfgoed

Joop was voorzitter van de Vereniging tot Behoud van Monumenten van Bedrijf en Techniek Zaanstreek. In die hoedanigheid had hij regelmatig contact met Henk Bouman, voorzitter van Vrienden van het Zaanse Huis, de tweede Zaanse erfgoedvereniging. 

‘Ik denk dat het aan Joop te danken is dat vereniging-met-de-lange naam werd omgedoopt in Zaans Industrieel Erfgoed,’ zegt Henk Bouman. ‘We zullen in die contacten weleens gesproken hebben over samenwerking. Maar de verschillen waren groot. Niet alleen in onderwerp, maar ook in aantal leden, de belangstelling van leden, de verenigingscultuur.’

In 1993 leidden de goede contacten tot een eerste vorm van samenwerking. De redacties van de verenigingsbladen Met Stoom en Anno 1991 gaven een gezamenlijk themanummer uit over het onderwerp Verf. Er volgden meer themanummers en in 2002 werd besloten om samen een professioneel magazine te maken.

Zaans Erfgoed, gemaakt door vrijwilligers, werd snel een succes:

‘Het sloeg aan bij de leden. Auteurs stonden in de rij met onderwerpen voor publicaties. En, heel opmerkelijk, we kregen zo waar  financiële steun van de gemeente voor de uitgave van het blad. Terwijl wij bij veel ambtenaren de naam hadden van de Groene Plank Maffia die tegen alle plannen van de gemeente zou zijn.’

Laatste zetje

Het succes van het magazine bleek uiteindelijk een solide basis te zijn om een fusie van beide verenigingen te realiseren.

‘Dat was net het laatste zetje dat we nodig hadden om verder te gaan als Vereniging Zaans Erfgoed. Joop en ik waren ervan overtuigd dat onze slagkracht om op te komen voor de belangen van het erfgoed gediend was met deze samenwerking.’

Joop werd voorzitter van de Stichting Uitgeverij Zaans Erfgoed. Henk Bouman werd voorzitter van de nieuwe vereniging:

‘Ik heb Joop ervaren als een man die open stond voor ideeën en nieuwe ontwikkelingen. Hij was flexibel. Hield niet halsstarrig vast aan standpunten en opvattingen. Als hij zag dat iets goed was voor het erfgoed dan ging hij ervoor. Hij heeft een duidelijk stempel gedrukt op de organisatie en het beleid van de erfgoedvereniging.’

Joop was geen man die de voorgrond opzocht vertelt Henk:

‘Vanaf het eerste contact klikte het tussen ons. Misschien omdat we allebei in dezelfde maand en hetzelfde jaar zijn geboren, juli 1935. Ik zeg altijd: we zijn begonnen als maten en verder gegaan als vrienden die buiten de vereniging contact zijn blijven houden. Ik heb een goede vriend verloren. De Zaanstreek een betrokken strijder voor aandacht voor haar cultuur.’

Door Jaap de jong. Bronnen: publicatie in Zaans Erfgoed – interview Henk Bouman – website Vereniging Zaans Erfgoed. Foto uit Orkaan-archief (2021), Joop Knijnenberg links op de foto, Henk Bouman (met brik) naast hem.