De Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VRZW) balanceert op een dun financieel koord. Terwijl de kosten oplopen en er minder geld binnenkomt, probeert de organisatie kerntaken overeind te houden en te blijven investeren. Hoelang is dat nog vol te houden?

Zaanstad, Oostzaan, Wormerland en de andere gemeenten in Zaanstreek-Waterland willen hun bijdrage aan de veiligheidsregio vanaf 2026 structureel verlagen met 5 procent, vanwege het dreigende ravijnjaar volgend jaar. Tegelijkertijd draait ook het Rijk de geldkraan deels dicht, met een aangekondigde korting van 10 procent op de rijksbijdrage.

Volgens de voorlopige jaarstukken over 2024 heeft de VRZW het jaar afgesloten met een positief resultaat van € 141.252. Hoewel de definitieve vaststelling pas in juli 2025 plaatsvindt, schetsen de stukken nu al een helder beeld van een jaar waarin het financieel nét uitkwam, ondanks toenemende druk op het budget.

Nieuwe cao

De organisatie wist de stijgende kosten door onder andere een nieuwe cao, duurdere brandstof en energie grotendeels op te vangen door slim om te gaan met personeelskosten. Sommige vacatures bleven bewust even open, en waar het kon, werd geschoven met taken en inzet. Dat gaf wat lucht in de begroting.

Ook hielp het dat er in de tweede helft van het jaar geen grote incidenten waren, waardoor de kosten voor vrijwilligers lager uitvielen. Geen grote branden betekent minder uitrukken, en dus ook minder uitgaven. De voorlopige stukken laten zien dat 2024 nog beheersbaar was, maar het financiële speelveld is snel aan het versmallen.

Tekort

De Veiligheidsregio kijkt in 2025 en 2026 tegen stevige financiële tegenwind aan. Waar 2024 nog met een klein overschot werd afgesloten, slaat de balans vanaf 2025 langzaam om. De begroting voor dit jaar staat al onder druk door bijvoorbeeld stijgende loonkosten, inflatie en oplopende investeringslasten. Maar het echte kantelpunt ligt bij 2026: in de ontwerpbegroting wordt voor het eerst in jaren een tekort gepresenteerd van ruim 1,6 miljoen euro. Iets ongebruikelijks, erkent directeur Saskia van den Broek.

‘De door het kabinet aangekondigde korting op de rijksbijdrage en het onverhoopt uitblijven van een aanvullende rijksbijdrage noodzaakt mij een begroting met een tekort aan te bieden.’

Het tekort is het gevolg van twee financiële klappen: een verwachte korting van 10 procent op de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) én het uitblijven van rijkssteun voor een verplichte hervorming van de brandweerorganisatie.

Alsof dat nog niet genoeg is, hebben de gemeenten in de regio in de zomer van 2024 ook gevraagd om een structurele verlaging van hun bijdrage met 5 procent, vanwege het ravijnjaar. Volgend jaar krijgen gemeenten fors minder geld van het Rijk door een herverdeling van het gemeentefonds, waardoor zij zelf ook flink moeten bezuinigen.

Verhuizing

Parallel aan de financiële uitdagingen wordt er gewerkt aan een aantal grote dossiers. Een van de opvallendste plannen is de verbouwing van het pand aan het Prins Bernhardplein in Zaandam. De Veiligheidsregio zit daar al, maar straks schuift ook de GGD aan, die nu nog op Vurehout 2 in Zaandam zit. De verbouwing begint ergens in 2025. Als alles volgens planning loopt, kan de GGD in 2026 verhuizen. Het idee? Samen onder één dak werken aan gezondheid en veiligheid onder de noemer ‘Samen Sterker’.

Ook het dossier ’toekomstbestendige brandweerzorg’ draait door. In 2024 werden extra dagdiensten ingericht, nieuwe medewerkers aangenomen en duikteams versterkt. Toch staat verdere uitbreiding, zoals de 24 uursbezetting, voorlopig op pauze vanwege geldgebrek. Een besluit over de volgende fase wordt later dit jaar verwacht.

Samenwerken

Gezien de lopende projecten en het snijden in de inkomsten vanuit het Rijk en de gemeenten rijst de vraag waar het geld dan vandaan moet komen. Niet uit nieuwe inkomsten, maar uit de organisatie zelf. Kerntaken wil het bestuur niet afschalen. Het schrappen van posten, het verlagen van opleidingscapaciteit of het inperken van de paraatheid zijn bewust niet gekozen, omdat dat volgens het bestuur de veiligheid direct zou raken.

In plaats daarvan kiest de Veiligheidsregio voor samenwerking: met andere regio’s, met het Rijk en vooral ook met de GGD. Door slimmer te organiseren, gezamenlijke inkoop te regelen, taken beter te verdelen en bijvoorbeeld onder één dak te werken, moet er vanaf 2027 ruimte ontstaan in de begroting. Een sluitende begroting? Die hopen ze in 2029 weer te bereiken. Maar tot die tijd blijft het financieel schipperen.

Lees ook:

Door: Nick Boeske. Info: Raadsinformatiesysteem Wormerland en eerder geschreven artikel. Foto: De Orkaan.